Ιστορικό Ιεράς Μονή Γοργοεπηκόου

 

Ιερά Μονή Γοργοεπηκόου Νεστάνης Αρκαδίας

Η  Μονή Γοργοεπηκόου βρίσκεται σε υψόμετρο 980 μ. επάνω στο βουνό, Γουλάς (1160 μ.), μακράν της Τριπολιτσάς περί τα 15 χλμ., και αποτελεί τον ακοίμητο φρουρό του χωριού Νεστάνη (μέχρι το 1927 λεγόταν Τσιπιανά) και του Μαντινειακού κάμπου!
Πρέπει να κτίστηκε περί το 1080 μ.Χ. ήτοι περί τα 50 χρόνια μετά το κτίσιμο της Μονής Βαρσών, από τον αυτοκράτορα Αλέξιο Κομνηνό. Κτίστηκε εγγύς του αρχαίου ναού της Δήμητρας βρέθηκαν στοιχεία που σημαδεύουν τον αρχαίο ναό -κιανόκρανα, ανάγλυφα, αγκωνάρια – ενώ υπάρχουν και στοιχεία Παλαιοχριστιανικού ναού, δείγμα κι αυτό συνέχειας,  Σταυροπηγιακά, με την Ι.Μ. Βαρσών, αμφότερα.
Πρόκειται, για Μονή που -όπως της Μουχλιώτισσας και Επανωχρεπίτισσας- είναι αφιερωμένη στην Παναγία. Ο γυμνός βράχος, Γουλάς, δεσπόζει στο βορειοανατολικό άκρο του Μαντινειακού οροπεδίου με παραστάτες το Αρτεμίσιο, τον Κτενιά… Από το 1967 η Μονή λειτουργεί ως Γυναικεία.

Ο προσκυνητής ανηφορίζει και εισέρχεται στη Μονή, και από τη Β και από Ν πλευρά. Έχει σχήμα ορθογώνιο που Α είναι το Καθολικό της Μονής και ΒΑ ο Πύργος με το μεγάλο ρολόι από πέτρα! Αριστερά του Καθολικού βρίσκεται το παρεκκλήσι των Τριών Ιεραρχών και δεξιά αυτό του Αγίου Χαραλάμπους.
Τα Κελλιά της Μονής έχουν υποστεί μετεπαναστατικές επισκευές και παρεμβάσεις και σχηματίζουν επίμηκες ορθογώνιο· υπάρχει αρχική επιγραφή που αναγράφει το έτος 1747 ως έτος κτίσης τους! Το Μοναστήρι έπαιξε σημαντικό ρόλο κατά την Επανάσταση του 1821 (1812 – 1859) όταν, ο φλογερός πατριώτης, Ηγούμενος της Μονής, Γρ. Παπαγεωργίου, το μετέτρεψε σε λίκνο της Επανάστασης λειτουργώντας Κρυφό Σχολειό αλλά και Φούρνο για τροφοδοσία των αγωνιστών με ψωμί! Ο Ιμπραήμ την κατέκαυσε!
Οι μεγάλες ζημιές αποκαταστάθηκαν μετεπαναστατικά, το 1836. Σήμερα, η Μονή, η οποία ανήκει στην Ι.Μ. Μαντινείας και Κυνουρίας, είναι Γυναικεία μετατραπείσα, το 1967, από Αντρική.

Τα σημαντικά ιστορικοθρησκευτικά υπάρχοντα στοιχεία της Μονής

  1. Κοσμητικές Σφραγίδες:
    α) «Η ΣΦΡΑΓΙΣ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΚΟΥ ΤΗΣ ΕΠΟΝΟΜΑΖΟΜΕΝΗΣ ΓΟΡΓΟΕΠΙΚΟΟΥ ΕΝ ΤΖΟΥΠΙΑΝΟΙΣ ΤΩΝ ΑΜΥΚΛΩΝ» που χρησιμοποιήθηκε από το 1580 – 1835
    β) «Η ΚΟΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΘΚΟΥ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΚΗΠΙΑΝΩΝ Η ΓΟΡΓ.» η οποία χρησιμοποιήθηκε μετά το 1860 και της οποίας έκανε χρήση ο, κατόπιν Αρχιεπ. Αθηνών, ηγούμενος της Μονής, Θεόκλητος Μηνόπουλος!
  2. Η θαυματουργή Εικόνα της “Παναγίας Γοργοεπηκόου η Κηπιανίτισσα”έργο, κατά την παράδοση, του Ευαγ. Λουκά· είναι η πιο παλιά -απ’ άποψη χρονολογίας- εικόνα της Μονής!
  3. Στην προθήκη του Ι.Ν. υπάρχουν και τα λείψανατών:
    α) Οσίου Προκοπίου (κάρα)
    β) Μεγαλομ. Παντελεήμονα του Ιαματικού
    γ) Αγ. Θέκλας
    δ) Μεγαλομ. Τρύφωνα
    ε) Αγ. Μεγαλομ. Θεοδώρου του Στρατηλ.
    στ) Αγ. Οσιοπαρθενομ. Παρασκευής
    ζ) Αγ. Ιωάννη του Ελεήμονα!
  4. Κειμήλια, όπως:
    α) Ανεγεγλυμένο αρτοφόριο
    β) Μεταξωτός αήρ (κόκκινος)
    γ) Κάλυμμα Αγ. Ποτηρίου
    δ) Κάλυμμα Αγ. Δισκαρίου
    ε) Χρυσοΰφαντο επιτραχήλιο!
  5. Εικόνες, όπως:
    α) Η Βρεφοκρατούσα – αριστεροκρατούσα Παναγία η οποία και φέρει την επιγραφή “Έγινε το 1818 δια συνδρομής του Πανοσιωτάτου κυρίου Γαβριήλ του Ηγουμένου δια μαστόρου Αθανασίου Δούκα δια εξόδου του χρυσαφίου παρά του Πανιερωτάτου Αγίου Ευρυσθένης κ.κ. Θεοδωρήτου πρώην”.
    β) Οι Τοιχογραφίες του Ι.Ν. ανάγονται στο 14ο αιώνα μ.Χ.
  6. Οι Πολεμότρυπεςαποδεικνύουν τον αγώνα που, εδώ, δόθηκε με τους Τούρκους